ავტორი
დაბადებული London, United Kingdom
არტურ უილიამ დევისი (1762–1822): პორტრეტისა და ისტორიის ნაზი ხელწერა
არტურ უილიამ დევისი (19 თებერვალი, 1712 – 25 ივლისი, 1787) იყო ინგლისელი ფატორი, რომლის მამა, ანტონი, მხატვრებისა და მწერლების ოჯახური დინასტიის დამფუძნებელი გახდა. ხელოვნების ისტორიაში არტურ დევისს, როგორც იმ ტიპის პორტრეტების ავტორს, იცნობენ, რასაც დღეს „საუბრის სურათს“ (conversation piece) უწოდებენ. ლონდონში გადასვლისა და იქ ფლამენგური ტოპოგრაფიული მხატვრის გარემოცვაში სწავლის შემდეგ, მან პორტრეტის ჟანრზე გადავიდა და მნიშვნელოვან სახელს მოიპოვა, თუმცა ეს წარმატება დიდხანს არ გაგრძელებულა. შეუსადაგებლობა შემდგომი მოდური სახელოვნებო ტენდენციებთან, მისი შეკვეთების შემცირებას და სიკვდილის შემდეგ მისი შემოქმედება დიდხანს დარჩავიდავი, სანამ მე-20 საუკუნეში „საუბრის სურათების“ ინტერესის აღორძინება არ მოხდა.
ადრეული ცხოვრება და სწავლება: დევისის მხატვრული ნიჭი ადრეულ ასაკში გამოიკვეთ, რაც ხელოვნებით გამსჭვლეტი ოჯახური მემკვიდრეობით იყო განმტკიცებული. თავისი უფროსი ძმის, თომას ანტონი დევისის კვალდაკვალ, რომელიც ასევე მხატვარი იყო, მან 1774 წელს სამეფო აკადემიის სკოლებში ჩაირიცხა და ეწია იმ ეპოქის წამყვანი სასწავლო ინსტიტუტის მკაცრ მომზადებას. მისი ფორმირების წლები დამოძნძრებული იყო ისეთი გავლენიანი ფიგურების ზემოქმედებით, როგორიც სერ ჯოშუა რეინოლდსი, რომლის სწავლებამაც ღრმად ჩამოაყალიბა დევისის სტილისტური შეგრძნებები.
აღსანიშნავი შეკვეთები და მოგზაურობები: დევისმა აღიარება მოიპოვა თავისუფალ ხელოვანთა საზოგადოებაში მონაწილეობით და აგრძელებდა თავისი ნამუშევრების გამოფენას სამეფო აკადემიაში, რაც დიდ აღიარებას მოუტანა. გადამწყვეტი მომენტი დადგა 1783 წელს, როდესაც იგი ბრიტანეთის აღმოსავლეთ ინდოეთის კომპანიის გემზე, კაპიტან ჰენრი ვილსონის მეთაურობით, ნახატების მხატვრად დაინიშნა. ტრაგიკულად, დევისი მძიმე დაზიანებას მიიღო შოტლანდიის ახლომድርოვებთან შეტაკებისას და შემდგომში გადაიტანა გემისបნა ნელუის კუნძულებზე — გამოწვევებმა, რომლებმაც, მიუხედავად ყველაფრისა, მას ხელოვნებამად დარჩენის სურვილი გაუძლიერა.
სტილი და ტექნიკა: ელეგანტურობის ნაზი შტრიხები
დევისის მხატვრული სტილი ხასიათდება დეტალების ექსკვზიტიური მგრძნობელობითა და ტექნიკის ოსტატური ფლობით, რაც განსაკუთრებით თვალშენახვად ჩანს მის პორტრეტებში. მას ერჩივნა დახვეწილი პოზები — ხშირად სუბიექტებს მშვიდი ფიქრების მომენტებში ასახავდა — რაც ქმნიდა გამოსახულებებს, რომლებიც აღვსნილი იყო მოკრძალებული სილამაზითა და ფსიქოლოგიური სიღრმით. მისი პალიტრა მიდრეკილი იყო მკვდარი ტონებისკენ, რაც ასახავდა მე-18 საუკუნის ბოლოს გაბატონებულ ესთეტიკურ გემოვნებას, თუმცა მან საოცარი სიკაშკაშე მიაღწია ლაკების ფრთხილი ფენებითა და ფერების ნატიფი გადასვლებით. დევისის ზედმიწევნითი დაკვირვება ანატომიაზე შეუფერხებლად ერწყმებოდა ადამიანური ემოციის ინტუიციურ გაგებას, რის შედეგადაც იქმნებოდა პორტრეტები, რომლებიც ასახავდა არა მხოლოდ ფიზიკურ მსგავსებას, არამედ შინაგან ხასიათსაც.
საუბრის სურათები: დევისი წარმატებით ახერხებდა საოჯახო ცხოვრების არსის გადმოცემას „საუბრის სურათების“ მეშვეობით — ჟანრული ნახატების, რომლებიც ასახავდნენ ოჯახური შეკრებების ან ინტიმური ინტერიერების სცენებს, რაც მისი დროისთვის ძალიან ღირებული სტილი იყო.
ისტორიული თემები: პორტრეტის გარდა, დევისი ახორციელებდა ამბიციურ ისტორიულ შეკვეთებს, მათ შორის ნელსონის სიკვდილის აღწერასა და პოსტუმუმერულ პორტრეტს ადმირალ ჰორაციო ნელსონის პატივსაცემად.
მნიშვნელოვანი ნამუშევრები და მემკვიდრეობა
დევისმა შექმნა შთამბეჭდავი შემოქმედება, რომელიც მოიცავს დაახლოებით სამოცდახუთ ნახატს, რომლებიც 1779 წლიდან 1821 წლამდე სამეფო აკადემიის გალერეებში გამოფენილ იქნა და მან ლონდონის ერთ-ერთ წამყვან ხელოვანად დაიმკვიდრა თავი. მის ყველაზე აღსანიშნავ მიღწევებს შორისაა:
სერ უილიამ ჯონსის პორტრეტი: ეს შედევრული ნამუშევარი ბრიტანეთის ბიბლიოთეკაში ინახება და დევისის გამორჩეულ უნარს წარმოაჩენს ღირსეული სიმშვიდისა და ინტელექტუალური ცნობისმოყვარეობის გადმოსაცემად.
ნელსონის პორტრეტები: მისი ნელსონის გამოსახულებები — როგორც ვიცე-ადმირალის, ისე სიკვდილის შემდგომი პერიოდის — დარჩენილია როგორც საზღვაო გმირობისა და ეროვნული სიამაყის სიმბოლური ნიმუშები.
სხვა აღსანიშნავი შეკვეთები: მან შეასრულა შეკვეთები ისეთი ცნობილი ფიგურებისთვის, როგორიცაა მეფე გიორგი III ცხენზე सवारად, ლორდ ჰოუ და სერ როჯერ ნიუდიგეიტი, რითაც დაამტკიცა თავისი მრავალფეროვნება და მხატვრული ამბიცია.
დევისის შემოქმედება დღემდე აღძრავს აღფრთოვანებასა და სამეცნიერო ინტერესს და წარმოდგენილია ბრიტანეთის მუზეუმებში, მათ შორის სამეფო აკადემიასა და ეროვნულ საზღვაო მუზეუმში. მისი მემკვიდრეობა არსებობს არა მხოლოდ, როგორც მხატვრული ნიჭის დასტური, არამედ როგორც იმ დახვეწილი სენსიტიურობის განსახიერება, რომელმაც განსაზღვრა ჯორჯიანული ეპოქა — პერიოდი, რომელიც ხასიათდებოდა ელეგანტურობით, თავშეკავებულობითა და სილამაზის ღრმა შეფასებით.
