ხატულა/ავტორი
დაბადების ადგილი ბათი, გ यूनाइटेड কিংნომ
ხელოვნებაში დაღlamული სიცოცხლე: როლინდა შარპლესის სამყარო
როლინდა შარპლესი, სახელი, რომელიც შესაძლოა ნაკლებად ცნობილი იყოს მისი თანამედროვეების გვერდით, მიუხედავად ამისა, მნიშვნელოვან და მომხიდავ ადგილს იკავებს მე-19 საუკუნის ბრიტანული ხელოვნების ლანდშაფტში. 1793 წელს ბათში დაბადებული ქალი გამორჩეულად მხატვრული ოჯახიდან წარმოიშვა — იმგვარი საგვარეულოდან, რომელმაც მისი ცხოვრება და კარიერა ღრმად განსაზღვრა. მისი მამა, ჯეიმს შარპლესი, პატივსაცემი პორტრატისტი იყო, ხოლო დედა — ელენ უოლეისი — მიკრო-პორტრეტების (მინიატურის) ოსტატი. ეს შემოქმედებითი გარემო მხოლოდ მშობლებით არ შემოიფარგლებოდა; როლინდას ხელოვნებას სამი ძმის — ჯორჯის, ფელიქსისა და ჯეიმს უმცრესის — სწავლა და მხარდაჭერა ჰქონდა, რაც ქმნიდა სახლს, რომელიც სავსე იყო პიგმენტებით, ტილოებითა და ესთეტიკური გამოხატვის ძიებით. ამ ოჯახის ისტორია ტრანსატლანტიკური მოძრაობით არის აღსავსე; როლინდას დაბადებიდან მალევე, ისინი ამერიკაში გადასახლდნენ, სადაც დაამყარეს პრაქტიკა, რომელიც მოიცავდა ცნობილი Persönage-ების პორტრეტების შექმნასა და რეპროდუცირებას. ეს ადრეული გამოცდილება მხოლოდ დაკვირვებით არ შემოიფარგლებოდა — როლინდა აქტიურად ეხმარებოდა მშობლებს, იძენდა ფასდაუდებელ გამოცდილებას ასლის ტექნიკასა და პორტრეტის საფუძვლების დაუფლებაში, რაც ამ უნარების დახვეწამ ამერიკულ და ინგლისურ პერიოდებში შეუძლებელი გახადა.
მინიატურული ასლებიდან ამბიციურ ტილოებამდე
შარპლესების ოჯახის ინგლისში დაბრუნებამ როლინდასთვის გარდამტეხი მომენტი შექმნა. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ადრეული ნამუშევრები მცირე მასშტაბის პორტრეტების შექმნაში დახმარებას მოიცავდა, მან მალე დაიწყო საკუთარი გზის ფორმირება და 1ას 1812 წლისთვის ზეთწერილობისკენ გადავიდა. ეს ცვლილება არ ყოფილა მოულოდნელი; ელენ შარპლესი თავის დღიებში აღწერდა ქალიშვილის თავდადებასა და პროგრესს, რაც დედის სიამაყეს გამჟღავნებდა როლინდას მზარდი ნიჭის მიმართ. ზეთმა ახალი დონის ამბიცია შესთავაზა მას — უფრო დიდი მასშტაბის ნამუშევრების შექმნის შესაძლებლობა მეტი დეტალიზაციითა და ნიუანსებით. როლინდამ სწრაფად მოიპოვა აღიარება როგორც პორტრატისტი და ჟანრული სცენების ავტორი, რითაც ბრისტოლის რეგენსის ეპოქის არსს ასახავდა. მისი შემოქმედება მხოლოდ მსგავსების ასახვა არ იყო; ის იყო კონკრეტული დროისა და ადგილის დოკუმენტირება, რაც გვაწვდის ინფორმაციას სოციალური ტრადიციების, მოდისა და ადამიანთა ყოველდღიური ცხოვრების შესახებ. ისეთი მნიშვნელოვანი ნამუშევრები, როგორიცაა „სადღეღამო ტანსაცმლის ოთახი, კლიფტონის ასამბლეის დარბაზი“ (1მ1818), „რბოლა ბორცვებზე“, „როუნჰემის ბორნე და პორტრეტები“ და „პოლკოვნიკ ბრერეტონის სასამართლო ბრისტოლის 1831 წლის ქარწყალის შემდეგ“, მისი ნიჭისა და დაკვირვების სიზუსტის დასტურია. როლინდას შემოქმედების განსაკუთრებულ მომხიბვლელობას წარმოადგენს უფრო დიდი კომპოზიციების ფარგლებში საკუთარი პორტრეტების ხშირად ჩართვა, რაც ხშირად წარმოდგენილია ნატიფი, მომხიბვლელი ღიმილით — ეს არის მშრალი მოწვევა მაყურებლისთვის, რათა თავად ხელოვანთან დაუკავშირდეს.
აღიარება და პიონერული სული
როლინდა შარპლესი არ შემოიფარგლებოდა მხოლოდ ადგილობრივი აღიარებით; იგი აქტიურად ეძებდა პრესტიჟს ეროვნულ ასპარეზზე. მან თავისი ნამუშევრები გამოფინა წამყვან ინსტიტუციებში, მათ შორის ლონდონის სამეფო აკადემიაში და ბრიტანელი მხატვრების საზოგადოებაში, რაც მისი ხელოვნების ხარისხისა და ორიგინალურობის დასტური იყო. 1827 წელს ეს აღიარება ბრიტანელი მხატვრების საზოგადოების პატივი ღირსეულ წევრად ქცევაში დასრულდა, რაც იმ პერიოდის ქალი მხატვრისთვის მნიშვნელოვანი მიღწევა იყო. აღიარებების მიღმა, როლინდა გამოირჩეოდა თავისი მხატვრული მიდგომით. იგი ერთ-ერთი პირველი ბრიტანელი ქალი იყო, ვინც წარმატებით შეძლო რთული, მრავალპერსონაჟული ტილოების შესრულება, რითაც აჩვენა კომპოზიციისა და სივრცითი განლაგების ოსტატობა, რაც იმ დროის ქალი მხატვრებისთვის იშვიათობა იყო. მისი ჟანრული სცენები არ იყო მხოლოდ დეკორატიული; ისინი გვთავაზობდნენ ღრმა სოციალურ კომენტარს და რეგენსის საზოგადოების ნიუანსებს საოცარი სიზუსტით ასახავდნენ. მაგალითად, „პოლკოვნიკ ბრერეტონის სასამართლო“ არ არის მხოლოდ მოვლენის აღწერა — ეს არის ფანჯარა ქარწყალის შემდგომი ბრისტოლის შფოთვასა და პოლიტიკურ დაძაბულობაში.
შენახული მემკვიდრეობა: ისტორიული მნიშვნელობა
როლინდა შარპლესის მემკვიდრეობა სცდება მის მხატვრულ ნიჭს; მან დატოვა რეგენსის ეპოქის ბრისტოლის ღირებული ვიზუალური ჩანაწერი, რომელიც გვაწვდის ინფორმაციას მოდისა, სოციალური ადათ-წესებისა და ყოველდღიური აქტივობების შესახებ, რაც სხვაგვარად დროს დაიკარგებოდა. მისი ნახატები ისტორიულ დოკუმენტებს წარმოადგენს, რაც მკვლევრებსა და ხელოვნების მოყვარულებს წარსულთან ხელშესახებად საშუალებას აძლევს. შესაძლოა, არცერთი ნამუშევარი არ ასახავს ამას ისე კარგად, როგორც „სადღეღამო ტანსაცმლის ოთახი, კლიფტონის ასამბლეის დარბაზი“. ამ ნახატმა განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა ჯეინな austen-ის მოყვარულებს შორის და ხშირად გამოიყენება აუსტენის ნაწარმოებების ილუსტრაციად, რეგენსის ასამბლეის საოცრად ზუსტი აღწერის გამო — იმ სამყაროსა, რომელსაც აუსტენი თავის რომანებში ასე ცოცხალად ქმნიდა. ამ ნამუშევრის მარადიული მიმზიდველობა ხაზს უსვამს როლინდა შარპლესის უნარს, დაიჭიროს თავისი ეპოქის სული. დღეს მისი ნახატების მნიშვნელოვანი კოლექცია ბრისტოლის ქალაქის მუზეუმსა და სახელოვნებო გალერეაში ინახება, რაც უზრუნველყოფს მისი შემოქმედების ხელმისაწვდომობას მომავალი თაობებისთვის. როგორც ოჯახის წევრმა, რომელიც ღრმად იყო ერთგული ხელოვნებისა, როლინდას წვლილმა დაეხმარა თავისი დროის მხატვრული ლანდშაფტის ფორმირებას, რითაც დაამტკიცა ოჯახური მხარდაჭერისა და მენტორობის ძალა შემოქმედებითი ნიჭის აღმოჩენაში. მისი ისტორია შთამაგონებელი შეხსენებაა ისტორიის მანქანში ხშირად შეუმჩნეველი ქალი მხატვრების წვლილის შესახებ — მემკვიდრეობა, რომელიც აგრძელებს რეზონანსს მათ შორის, ვინც აფასებს სილამაზეს, ოსტატობასა და სოციალური დაკვირვების გამჭრიახ თვალს.
დამატებითი კვლევა
მთავარი თემები: რეგენსის საზოგადოება, პორტრეტული ჟანრი, ჟანრული ფერწერილი, სოციალური კომენტარი, ოჯახური მხატვრული ტრადიცია. გავლენები: მისი მშობლები, ჯეიმს და ელენ შარპლესი; მე-19 საუკუნის დასაწყისის გაბატონებული მხატვრული სტილები; ბრისტოლის სოციალური გარემო. შესამჩნევი ნამუშევრები: „სადღეღამო ტანსაცმლის ოთახი, კლიფტონის ასამბლეის დარბაზი“, „რბოლა ბორცვებზე“, „როუნჰემის ბორნე და პორტრეტები“, „პოლკოვნიკ ბრერეტონის სასამართლო ბრისტოლის 1831 წლის ქარწყალის შემდეგ“. მემკვიდრეობა: რეგენსის ეპოქის ბრისტოლის ღირებული ვიზუალური ჩანაწერი; შთაგონება აუსტენის მოყვარულთათვის; ქალი მხატვრების მიღწევების დასტური.
