ჟან დომინიკ ანტონი მეტზინგერი: კუბიზმის პიონერი

• დაბადებული: ნანტი, საფრანგეთი (1883)
• გარდაცვალებული: 1956

ჟან დომინიკ ანტﾆ მეტზინგერი მე-20 საუკუნის ხელოვნების განვითარებაში საკვანძო ფიგურა იყო. იგი არა მხოლოდ მნიშვნელოვანი ფრანგი მხატვარი, არამედ თეორეტიკოსი, მწერალი, კრიტიკოსი და პოეტიც იყო, რომელმაც გადამწყვეტი როლი ითამაშა კუბისტული მოძრაობის ფორმირებაში. მისი წვლილი სცილდებოდა მხოლოდ მხატვრულ შემოქმედებას და მოიცავდა რევოლუციურ თეორიულ ნაშრომებს, რომლებმაც დაეხმარა კუბიზმის განსაზღვრასა და პოპულარიზაციას.

ადრეული ცხოვრება და მხატვრული განვითარება

• ადრეული გავლენები: მეტზინგერის ადრეული ნამუშევრები (1900-1904) ძლიერად იყო დამოკიდებული ჟორჟ სერასა და ენრი-ედმონ კროსის ნეო-იმპრესიონისტულ სტილზე, რაც აშკარა იყო პუნტილიზმური ტექნიკის გამოყენებაში.
• დივიზიონიზმი და ფავიზმი: 1904-დან 1ად 1907 წლამდე მან გამოიკვლია დივიზიონისტური და ფავისტური სტილები, სადაცცენის შემოქმედების ელემენტებს აერთიანებდა. სწორედ ამ პერიოდში დაიწყო მისი პირველი პროტო-კუბისტული ნამუშევრების ჩამოყალიბება.
• გადასვლა პარიზში: 1903 წელს, „Salon des Indépendants“-ში გამოფენილი სამი ტილოს გაყიდვის შემდეგ, მეტზინგერი პარიზში გადავიდა, სადაც მალევე ჩაერთო პარიზის დინამიკურ სამხატვრო ცხოვრებაში.
• გამოფენები და ასოციაციები: 1903 წლიდან ის რეგულარულად მონაწილეობდა პარიზულ გამოფენებში რაულ დიფი, ლეჟენისა და ტორენტის ჯგუფებთან ერთად. იგი ასევე დაუკავშირდა ისეთ გამორჩეულ ხელოვანებს, როგორებიც იყვნენ რობერ დელონაი, მაქს ჟაკობი, გიიომ აპოლინერი, ჟორჟ ბრაკი და პაბლო პიკასო.

კუბიზმის აღზევება: თეორია და პრაქტიკა

• ფორმის ფასეტური დაყოფა: 1908 წლიდან მეტზინგერმა დაიწყო ფორმის ფასეტაციით (დაფასეტებით) ექსპერიმენტირება, რაც კუბიზმის ერთ-ერთი მთავარი და განმადიდებელი მახასიათებელი გახდა.
• "Note sur la Peinture": მისმა ნაშრომმა "Note sur la peinture" (1910) შემოიტანა რევოლუციური იდეა ობიექტების მრავალი პერსპექტივიდან გამოსახვის შესახებ, რითაც გამოწვევა ছুდა ტრადიციულ, ერთგვერდოვან პერსპექტივას. ეს კონცეფცია იკვლევდა, თუ როგორ შეიძლება აღქმული იყოს საგანი სივრცისა და დროის ფარგლებში, თანმიმდევრული და სუბიექტური გამოცდილების მეშვეობით.
• "Du Cubisme": 1912 წელს მეტზინგერმა ალბერ გლეიზესთან ერთად შექმნა ტრაქტატი "Du 'Cubisme'" – ეს იყო მნიშვნელოვანი ნაშრომი, რომელმაც კუბიზმის პირველი დიდი თეორემული განმარტება წარმოადგინა და მოძრაობის პრინციპების ფართო აუდიტორიისთვის გავრცელებაში გადამწყვეტი როლი შეასრულა.
• Section d'Or: იგი იყო ჯგუფის, "Section d’Or"-ის დამფუძნებელი წევრი, რომელმაც კიდევ უფრო გააღრმავა და განავითარა კუბისტული იდეები.

კრისტალური კუბიზმი და შემდგომი წლები

• პირველი მსოფლიო ომი და კრისტალური კუბიზმი: პირველი მსოფლიო ომის დროს მეტზინგერმა გადამწყვეტი როლი ითამაშა "კრისტალური კუბიზმის" განვითარებაში, რაც მოძრაობის მეორე ფაზა იყო და რადიკალურ გეომეტრიზაციასა და კომპოზიციების არქიტექტურულ საფუძველს ეფუძნებოდა.
• "La Peinture et ses lois": მისმა შემოქმედებამ გავლენა მოახდინა ალბერ გლეიზესის შემდგომ პუბლიკაციაზე „La Peinture et ses lois“ (ფერწერა და მისი კანონები), რომელმაც კიდევ უფრო დეტალურად განმარტა კუბისტული პრინციპები.
• მათემატიკური გავლენა: მეტზინგერმა აღიარა მათემატიკის მნიშვნელობა ხელოვნებაში; მას სჯეროდა, რომ ბუნებაში არსებული სიმეტრია გეომეტრიული ფორმებით შეიძლება გამოიხატოს. მასზე გავლენას ახდენდა ნილს ბორის სამეცნიერო ნაშრომები კვანტური მექანიკის სფეროში, რაც დასტურდება იმ ფაქტითაც, რომ ბორსი თავის ოფისში მეტზინგერის ნამუშევარს – „ქალი ცხენთან“ (La Femme au Cheval) დგავდა.
ლიცენზირებული გამოფენები ომის შემდეგ, ლეონს როზენბერგის „Galerie de l'Effort Moderne“-ში, ხაზს უსვამდა კუბიზმის ევოლუციას ფრანგულ კულტურაში.

მემკვიდრეობა და მნიშვნელობა

• კუბიზმის ცენტრალური ფიგურა: მეტზინგერის მნიშვნელობა მდგომარეობს მის ორმაგ როლში – როგორც მხატვრისა და თეორეტიკოსისა, რომელიც კუბიზმის აღმოჩენის, განვითარებისა და პოპულარიზაციის ეპიცენტრში იდგა.
• გავლენა თანამედროვე ხელოვნებაზე: სიმულტანურობის, მრავალმხრივი პერსპექტივებისა და გეომეტრიული აბსტრაქციის მის მიერ კვლევამ ღრმა გავლენა მოახდინა თანამედროვე ხელოვნების მიმართულებაზე.
• ოჯახური წარმომავლობა: იგი გამორჩეული სამხედრო ოჯახიდან მოდიოდა; მისი წინაპარი, მეფეს იმას, ნაპოლეონ ბონაპარტის ქვეშ მსახურობდა.
• აღიარება: მეტზინგერის შემოქმედება წარმოდგენილია მსოფლიოს უმსხვილეს საერთაშორისო კოლექციებში, მათ შორის MoMA-ში, მეტროპოლიტენის მუზეუმსა და Tate-ის კოლექციაში.