მერი লლოიდ ჯონსი

რეიმონდ სოუნდერსი: ურბანული ლანდშაფტების ქსოველი

რეიმონდ სოუნდერსი (1934–2025) მე-20 საუკუნის দ্বিতীয় ნახევარში ამერიკული ხელოვნების მნიშვნელოვან ფიგურად წარმოჩნდა, რაც გამოირჩეოდა ასამბლაჟისა და ფერწერისადმი მისი უნიტალური მიდგომით. მისი შემოქმედება, რომელსაც ხშირად „ურბანულ პოეზიას“ უწოდებენ, ოსტატურად აერთიანებდა ფორმალურ მხატვრულ მომზადებას ქალაქის — განსაკუთრებით კი პიტსბურგის — ღრმად ფესვგადგმულ დაკვირვებებთან, რაც ქმნიდა მრავალშრიან ნარატივებს, რომლებიც გრძელ დაფიქრებას მოითხოვს. სოუნდერსის მემკვიდრეობა არა მხოლოდ ცალკეულ ნამუშევრებში, არამედ რეპრეზენტაციის ტრადიციული შემოქმედებითი კონცენციების გამოწვევასა და საკუთარი, გამორჩეული ვიზუალური ენის შემოღწევაში მდგომარეობს.

პენსილვანიის შტატში, პიტსბურგში დაბადებული სოუნდერსის მხატვრული გზა მოულოდნელად დაიწყო. თავდაპირველად იგი არქიტექტურის გზას მიჰყვებოდა, დაამთავრა კარნგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი (ახლანდელი კარნგი მელონის უნივტიტეტი) და როდ-აილანდის დიზაინის სკოლა. თუმცა, სწორედ ხელოვნებასთან მისი ადრეულმა შეხებამ, მენტორის, ჯოზეფ ს. ფიტცპატრიკის მეშვეობით — რომელიც პიტსბურგის საჯარო სკოლების ხელოვნების დირექტორი იყო — აღძრა მასში ნამდვილი ვნება. ფიტცპატრიკის გავლენა მხოლოდ სწავლებას არ შემოიფარგლებოდა; მან შექმნა ახალგაზრდა ხელოვანთა ქსელი, რომელთა შორის იყვნენ ენდი უორჰოლი, ფილიპ პერლშტეინი და მელ ბოჩნერი, რითაც შექმნა შემოქმედებითი დიალოგისთვის მომზადებული გარემო. ხელოვნებასთან ეს ადრეული კავშირი, ფილადელფიის ფერწერის აკადემიაში მიღებულმა სტიპენდიამთან ერთად, საფუძველი ჩაუყარა სოუნდერსის გამორჩეულ სტილს.

სოუნდერსის მხატვრული პრაქტიკა მთელი მისი კარიერის განმავლობაში მნიშვნელოვნად ევოლუციას განიცდიდა. თავდაპირველად აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმით, განსაკუთრებით კი ფრენსის ბეკონის შემოქმედებით შთაგონებული, იგი თანდათან აერთიანებდა თავის ტილოებზე ნაპოვნი ობიექტებს, ნიშნებსა და არქიტექტურულ ფრაგმენტებს. ეს გადასვლა ასამბლაჟისკენ მხოლოდ სტილისტური არჩევანი არ ყოფილიყო; იგი ასახავდა ღრმა ჩართულობას ურბანულ გარემოში. იგი ზედმიწევნით აგროვებდა ამ ელემენტებს პიტსბურგის ქუჩებიდან, აღრიცხავდა მათ ტექსტურას, ფერსა და სივრცულ ურთიერთობებს. ეს მასალები უბრალოდ ტილოზე არ იყო მიკრული; ისინი ინტეგრირებული იყო რთულ კომპოზიციებში, რომლებიც იკვლევდა მეხსიერების, იდენტობისა და თანამედროვე ცხოვრების ფრაგმენტულობის თემებს. მისი 1967 წლის პამფლეტი, „შავი არის ფერი“, ამ ინტელექტუალური სიმკვეთრის დასტურია, რომელიც პირდაპირ ეწინააღმდეგებოდა შავკენკრიან მხატვრული გამოხატულების რედუქციულ ინტერპრეტაციებს და მოითხოვდა გამიჯვნას იდენტობასა და ხელოვნებას შორის.

სოუნდერსის შემოქმედება მნიშვნელოვან აღიარებას მიაღწია 1960-იანი წლების ბოლოსა და 1970-იანი წლების დასაწყისში. ნიუ-იორკში, ტერი დინტენფასის გალერეაში გამართულმა სოლო გამოფენებმა წარმოაჩინა მისი განვითარებადი სტილი და მიიპყრო კრიტიკოსთა ყურადღება ხელოვნების სამყ world-ის წამყვანი ფიგურებისგან. მისი ტილოები სულ უფრო მრავალშრიანი და რთული ხდებოდა, რაც ასახავდა მზარდ ინტერესს გეომეტრიის, არქიტექტურისა და ფერების თეორიის მიმართ — გავლენებს, რომლებსაც იგი თავის თანამოაზრეებთან ერთად, სპეციალური დისკუსიის ჯგუფში შეისწავლიდა. ნაპოვნი ობიექტების გამოყენება არ იყო შემთხვევითი; იგი ემსახურებოდა ტრადიციული რეპრეზენტაციის მოდელების დარღვევას და ვიზუალური დიალოგის შექმნას ნაცნობსა და მოულოდნელს შორის. მისი ნამუშევრები სცდებოდა მხოლოდ აღწერილობას და გადაიქცა ურბანული სივრცის გამოცდილების მედიტაციად.

სოﺑუნდერსის შემოქმედებითი მემკვიდრეობა რამდენიმე ათწლეულს მოიცავდა, რაც აღინიშნა მუდმივი ექსპერიმენტებითა და თავისი უნიკალური ხედვისადმი ერთგულებით. იგი ასწავლიდა კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ჰეივარდში, მოგვიანებით კი — თავის ალმა-მატერში, კალიფორნიის ხელოვნების კოლეჯში, სადაც დაერგო ემერიტუსის პატივიანი ტიტული. მისი მემკვიდრეობა სცილდება ინდივიდუალურ ნამუშევრებს; მან შეძლო დიალოგის დამყარება ფორმალურ მომზადებასა და ცხოვრებულ გამოცდილებას შორის, აჩვენა, თუ როგორ შეიძლება დაკვირვება, მეხსიერება და პირადი რეფლექსია გარდაიქმნას ძლიერ ვიზუალურ ნარატივებად. რეიმონდ სოუნდერსის ტილოები რჩება მე-20 საუკუნის দ্বিতীয় ნახევრის ამერიკული ხელოვნების დაუვიწყარ მაგალითად, რომელიც მაყურებელს ურბანული ცხოვრების სირთულეებთან და ნიუანსებთან შეხებისკენ მოუწოდებს.

სერ ფრენკ ბოლინგი: ფერისა და ტექსტურის პიონერი

სერ ფრენკ ბოლინგი (და lahirდებული 1934 წლის 26 თებერვალს) არის ბრიტანელი ფერწერი, რომელიც ცნობილია ფერის, ტექსტურისა და აბსტრაქციის გარდასახვითი კვლევებით. მისი ექვს წელზე მეტი ხანგრძლივობის მქონე კარიერა აღინიშნა ინოვაციური ტექნიკების დაუღალავი ძიებითა და ხელოვნების ისტორიასთან ღრმა ჩართულობით, განსაკუთრებით კი ისეთი ევროპელი ოსტატების შემოქმედებასთან, როგორებიც იყვნენ კონსტებლი, ტერნერი და გეინსბერგი. ბოლინგის ტილოები ხასიათდება მკვეთრი ფერებით, მრავალშრიანი ზედაპირებითა და ხშირად სიზმრისეული ხასიადით, რაც მაყურებელს მოუწოდებს, თავი ჩაიძიროს ცვალებადი აღქმისა და ემოციური რეზონანსის სამყაროში.

ბრიტანულ გიანაში, ბარტიკაში დაბადებული ბოლინგის ადრეული ცხოვრება მისი ოჯახის, ვაჭრებისა და კომერციანტების წარმომავლობით ყალიბდებოდა. მისმა დედამ, აგათამ, წარმატებული კოსტიუმების შეკერვის მაღაზია მართავდა, რამაც ბავშვობაში შეუწოდებინა ფერების, ორნამენტებისა და ქსოვილის ტაქტილური თვისებებისადმი სიყვარული. ვიზუალურ კულტურასთან ეს ადრეული შეხება ღრმად მოახდენს მის მხატვრულ განვითარებაზე გავლენას. იგი ლონდონში 1953 წელს გადავიდა და სწავლა დაიწყო რეგენტ სტრიტის პოლიტექნიკუმში, ჩელსის ხელოვნების სკოლასა და მოგვიანებით ლონდონის სიტის და გილდსის ხელოვნების სკოლაში. სწორედ ამ პერიოდში შეხვდა იგი ფრენსის ბეკონის შემოცნებას — ეს იყო გადამწყვეტი მომენტი, რომელმაც განსაზღვრა მისი მიდგომა ფერწერისადმი: გადასვლა ექსპრესიულ აბსტრაქციასკენ, რომელიც ფიგურაციულ ფორმებშია ფესვგადგმული.

ბოლინგის მხატვრული გზა მოულოდნელად შემობრუნდა, როდესაც მან პედი კიტჩენი დაქორწინდა, რომელიც রয়ალ კოლეჯ ოფ Արტში რეგისტრატორად მუშაობდა. მათი ურთიერთობა რთულდა კოლეჯის რეგულაციებით, რომლებიც კრძალავდა ურთიერთობას პერსონალსა და სტუდენტებს შორის, რამაც ბოლინგის სავადო ეტაპი და სლეიდის ხელოვნების სკოლაში მოკლე დრო გაატარა. მიუხედავად ამ გამოწვევებისა, მან განაგრძო თავისი პრაქტიკის განვითარება, სხვადასხვა ტექნიკისა და მასალის ექსპრემენტებით. მისმა ადრეულმა ნამუშევრებმა, რომლებიც 1962 წელს დერეკ ბოშიერთან ერთად გამოფენილ იქნა, აჩვენა მისი მზარდი ინტერესი აბსტრაქციისა და ფერსა და ფორმას შორის ურთიერთქმედების მიმართ.

ბოლინგის კარიერაში მნიშვნელოვანი გარდატეხა 1964 წელს მოხდა, როდესაც მან თავის ტილოებში ნაპოვნი ობიექტები — ნიშნები, რუკები და სხვა ურბანული ნარჩენები — დაიწყო ინტეგრირება. ეს menanded გადასვლას ასამბლაჟისკენ, რაც ასახავდა მის ღრმა ჩართულობას ლონდონის ვიზუალურ ლანდშაფტში. ფერის გამოყენება სულ უფრო თამამი და ექსპრესიული გახდა; იგი ხშირად იყენებდა მრავალშრიან ლაქებსა და ირიდიზირებულ პიგმენტებს, რათა შეექმნა მანათბობადი ზედაპირები, რომლებიც თითქოს ენერგიით ვიბრაცირებდნენ. ისეთი ნამუშევრები, როგორიცაა „სარკე“ (1964-6), ამ მიდგომის მაგალითია, სადაც აბსტრაქტული ფორმები ცნობად გამოსახულებებთან იკვეთება რთულ და ემოციურ კომპოზიციაში.

მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში ბოლინგი ერთგული დარჩა ფერწერის საზღვრების გაფართოებისკენ, ახალი ტექნიკებისა და მასალების ექსპერიმენტებისკენ. იგი დაჯილდოვდა OBE-ით 2003 წელს და 2006 წელს გახდა ৰოდს აკადემიკოსი, რაც აღიარება იყო მისი მნიშვნელოვანი წლით ბრიტანულ ხელოვნებაში. მისი ნამუშევრები ფართოდ არის გამოფენილი როგორც ეროვნულ, ისე საერთაშორისო დონეზე, რამაც განამტკიცა მისი პოზიცია, როგორც თანამედროვე აბსტრაქტული ფერწერის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფიგურისა. სერ ფრენკ ბოლინგის მემკვიდრეობა არა მხოლოდ მის ინოვაციურ ტექნიკებში, არამედ რეპრეზენტაციის ტრადიციული შემოქმედებითი კონცენციების გამოწვევასა და ფერისა და ტექსტურის ექსპრესიული პოტენციალის კვლევაში მდგომარეობს.