Istorija i poreklo muzeja Lenbachhaus
Muzej Lenbachhaus nalazi se u Minhenu, u Nemačkoj, smešten u umetničkom kvartu Kunstareal. Sama građevina datira iz 1887. godine i prvobitno je bila projektovana kao privatni dom, podignut za slavnog slikara Franca fon Lenbaha. Pre nego što je postao javna institucija, ova struktura je funkcionisala kao intimna vila, koja je grad Minhen preuzeo 1924. godine. Nakon tog procesa akvizicije, muzej je 1929. godine prvi put otvorio svoja vrata široj publici.
Razvoj ove institucije neodvojivo je povezan sa transformacijom same građevine, koja je prešla put od privatnog, domovinskog prostora do uloge gradske galerije. Tokom vremena, lokacija je prolazila kroz brojne faze proširenja i renoviranja kako bi mogla da primi sve bogatije i veće kolekcije. Te su se promene omogućile muzeju da u svojim prostorima čuva umetnička dela koja obuhvataju period od 19. veka sve do savremene umetnosti. Istorija ovog mesta duboko odjekuje šire kulturne promene koje su obeležile Minhen tokom početka 20. veka.
Arhitektura istorijske vile
Ova građevina prvobitno je nastala kao vila u florentinskom stilu, namenjena slikanom umetniku Franz von Lenbach. Gabriel von Seidl projektovao je ovu strukturu između 1887. i 1891. godine, a njena arhitektura odražava specifični ukus uspešnog portretiste, zadržavajući intimnu razmeru koja je izdvaja od većih javnih institucija. Taj domovinski karakter ostaje suštinska odlika ovog lokaliteta.
Tokom decenija, muzej je prošao kroz brojne strukturne promene. Hans Grässel je upravljao proširenjima između 1927. i 1929. godine. Kasnije je nadogradnja iz 1972. godine srušena kako bi se napravio prostor za novu građevinu. Godine 2009. najnovije krilo je zatvoreno za javnost kako bi se omogućio značajan projekat proširenja i restauracije pod vodstvom Normana Fostera. Ovaj moderni dodatak odlikuje fasada obložena metalnim cevčicama koje suptilno menjaju boju tokom vremena, stvarajući dijalog između istorijske vile i savremenog dizajna.
Kolekcija umetnosti Plavog ridoca
Lenbachhaus čuva najobimniju kolekciju dela umetnika pokreta Plavi ridac. Ova grupa, koja je težila da razvije sve apstraktniji vizuelni jezik, osnovana je pod vodstvom koje su činili Vasilij Kandinski, Franz Marc, Gabriele Münter, Alexej von Jawlensky i Marianne von Werefkin. Njihovo zajedničko verovanje u duhovnu dimenziju umetnosti prožmalo je različite formalne načine izražavanja koji se danas mogu pronaći u ovoj kolekciji.
Prisustvo ovog pokreta u Minhenu učvršćeno je kroz rane izložbe koje su menjale tok umetničke istorije. Grupa je svoju prvu izložbu organizovala u galeriji Thannhauser tokom zime 1911. godine, nakon čega je u proleće 1912. godine u galeriji Goltz usledila druga izložba. Ovi skupovi pomogli su da se definiše putanja grupe – od ranih, tek nastajući modernizma u ranim uljanim studijama, pa sve do potpuno razvijenih i zrelijih dela tog perioda.
Kolekcija obuhvata značajna platna koja kroz svoju estetiku ilustruju evoluciju ovog pokreta. Među najznačajnijim primerima izdvajaju se:
- Plavi konj I, 1911. – Marc Franz Moritz Wilhelm
- Murnau sa crkvom 1, 1910. – Wassily Wassilyevich Kandinsky
- Rožin vrt, 1920. – Paul Klee
Remek-dela muzejske kolekcije
Osnova ove kolekcije čine radovi grupe Plavi ridar. Centralni deo ovog umetničkog skupa čine istraživanja apstrakcije koje je sprovodio Vasilij Kandinski, uporedo sa simboličkim slikama životinja koje je stvarao Franz Marc. U kolekciji su zastupljene i Gabriele Münter i August Macke, pružajući nam duboki uvid u zajedničku estetiku ovog pokreta. Ova dela odražavaju sudbonosni odmak od tradicionalnog predstavljanja prema potpuno novom, vizuelnom jeziku.
Pored umetnika iz pokreta Plavi ridar, muzej čuva značajne radove članova Minheškog secesije. Fond kolekcije obuhvata i promišljene skulpture i instalacije koje je stvorio Jozef Bejs. Takođe, muzej čuva i delatnost značajnih minheških umetnika, kao što su Jan Polack i Christoph Schwarz, što postavlja temelj za kasnije moderne pokrete koji su izloženi u galeriji.
- Plavi konj I, 1911 - Marc Franz Moritz Wilhelm
- Rožin vrt, oko 1920 - Paul Klee
- Salome, 1906 - Franz Ritter von Stuck
- Prijatelji iz detinjstva, oko 1855 - Spitzweg, Carl Friedrich
- Porodica von Lenbach, 1903 - Franz Seraph von Lenbach
Velika pokloni i umetničko nasleđe
Dubina ove kolekcije u velikoj meri je definisana značajnim doprinosima samih umetnika. Godine 1957, Gabriele Münter darovala je instituciji 1000 eksponata. Ovaj suštinski dar temeljno je oblikovao muzejske zbirke, osiguravši da vizuelni jezik pokreta Plavi ridar ostane centralni deo stalne postavke. Donacija je obuhvatila približno 330 akvarela i crteža Wassilyja Kandinskog, uz 90 uljanih slika njenog partnera. Ova dela pružaju direktnu vezu sa kreativnim procesima rana 20. veka.
Pored donacije koju je ostavila Münter, muzej održava značajnu prisutnost dela drugih ključnih figura tog doba. Kolekcija uključuje razna dela koja su stvorili August Macke i Alexej von Jawlensky. Ovi dodaci omogućavaju kontinuirano proučavanje evolucije apstrakcije i razvoja minhenke škole slikarstva. Prisustvo ovih dela osigurava da institucija ostane primarno mesto za ispitivanje tranzicije od tradicionalnog predstavljanja ka modernom izrazu.
- Plavi konj I, 1911 - Marc Franz Moritz Wilhelm
- Rožin vrt, 1920 - Paul Klee
- Botaničko pozorište, 1934 - Paul Klee
- Salome, 1906 - Franz Ritter von Stuck
